و علامهء نحرير تفتازانى در تلويح اشاره به اين نموده و در حواشى تلويح توضيح چنين شده كه آنچه بخارى ذكر نموده دو قسم است : قسمى براى اثبات مطلب است ، و قسمى براى تأييد و استشهاد است . قسم اول صحيح است ، به خلاف قسم ثانى . و علامهء دوانى در رسالهء انموذج العلوم گفته كه جايز است ، بلكه مستحب است عمل به احاديث ضعيفه در فضايل اعمال « 1 » . انتهى . و از عجايب امور كه هوشمند استنباط عناد و عصبيت از آن مىنمايد اين است كه اهل سنّت اتّفاق كرده‌اند به جواز اخذ روايات آحاد بلكه در شريعت عمل به آن را واجب شمرده‌اند ، و اين معمول ايشان است و هرگاه ببينند حديثى از طريق اهل البيت و بشنوند روايتى را كه عترت پيغمبر راوى آن باشند اعم از اينكه روايت آحاد باشد يا متواتر ، نفرت و اعراض تمام از آن نموده اصلا قابل التفات ندانسته در عداد روايت ادانى امّت و اراذل خلق هم محسوب نمىدارند ، با وجود شهادت پيغمبر - ص - كه كتاب اللّه و عترت من از هم جدا نمىشوند ، و متمسّك به ايشان هرگز گمراه نمىشود « 2 » . و غير اين از نصوص مشهور كه همه صريح است در وصيّت امّت به موالات و متابعت و وجوب اقتفا به عترت طاهره و حال آنكه اعتبار مىكنند روايت جمعى از صحابه و تابعين را كه لعن و تكفير و تفسيق و تكذيب يكديگر شعار ايشان بوده ، بلكه قتل يكديگر و عرض هم را حلال دانسته‌اند ، و به شهادت يكديگر مرتكب محارم اللّه شده‌اند . و مشحون است كتب حديث ايشان به روايات « ابو هريره » « 3 » ، و مغيرة بن شعبه و عمرو بن عاص ، و ابو موسى اشعرى ، و اضراب ايشان با وجود اشتهار همگى به وضع حديث و ارتكاب فسوق كثيره نزد علماى جمهور ، و اصرار بر لعن امير المؤمنين على بن

--> ( 1 ) . انموذج العلوم مطبوع در ضمن ثلاث رسائل ص 280 . ( 2 ) . نك : حديث الثقلين از قوام الدين وشنوى ، و الثقلان مرحوم مظفر . ( 3 ) . تنها بقى ابن مخلد در مسند خود 5374 حديث از او نقل كرده است . و بخارى در صحيح خود 446 حديث از او آورده است .